Witamy na stronie socjologia.pl - polskim wortalu socjologicznym. Forum socjologów. Socjologia w szkole wyższej i na co dzień. Pomysły, pomoc, konsultacje w pracach pisemnych z socjologii.
Nasze listy ¶ledzi ABW. Na razie w Poznaniu, ale wkrótce specjalny system na pocztach w ca³ym kraju zeskanuje koperty, a do agentów trafi± dane o adresatach, nadawcach i analiza grafologiczna - pisze DZIENNIK. ABW wp³ywa nawet na przetargi Poczty Polskiej, by mieæ dane z listów Polaków
Informator DZIENNIKA tak opisuje przetarg na dostawê maszyn sortuj±cych: poczta informuje ABW, ¿e planuje zakup maszyn, a ABW odpowiada: "Interesuj± nas funkcje specjalne". Chodzi o elektroniczny system opracowywania korespondencji, który umo¿liwia tworzenie bazy danych o adresatach i nadawcach oraz analizê grafologiczn±. Zbiera siê komisja przetargowa, sporz±dza specyfikacjê istotnych warunków zamówienia. Swoje wymagania techniczne przysy³a ABW. Komisja nie wtr±ca siê do oceny funkcji specjalnych, pyta o to agencjê. Wysy³a do niej pismo z pro¶b± o ocenê ofert. ABW odpowiada, pismo jest poufne, a uzasadnienie ocen dla poszczególnych firm ¶ci¶le tajne.
DZIENNIK dotar³ do takiej poufnej korespondencji wysy³anej z ABW do Dyrekcji Generalnej Poczty Polskiej. W pi¶mie z 3 listopada 2003 r. ówczesny zastêpca szefa ABW Mieczys³aw Tarnowski chwali ofertê firmy Siemens jako spe³niaj±c± "warunki funkcji specjalnych realizowanych na potrzeby obronno¶ci i bezpieczeñstwa pañstwa". Podobnego zdania dwa lata pó¼niej jest wiceszef ABW Marek Wachnik. W pi¶mie z 20 grudnia 2005 r. poleca Poczcie Polskiej ofertê Siemensa, która "zak³ada rozwi±zania bezpieczne z punktu widzenia konspiracji wykonywanych przez ABW dzia³añ".
Jak wynika z korespondencji, firma Siemens jest od wielu lat preferowana przez ABW. Maszyny Siemensa kupowano ju¿ w latach 90. dla pocztowych sortowni w Krakowie, £odzi i Katowicach.
Gdy w 2003 r. rozstrzygano przetarg na dostawê maszyn sortuj±cych dla poznañskiego centrum ekspedycyjno-rozdzielczego, wygra³ Siemens, choæ niemieckie maszyny by³y dro¿sze od japoñskich a¿ o 30 proc. O tym, ¿e poczta przep³aca, napisa³a wówczas "Gazeta Wyborcza". Nie wiadomo by³o, dlaczego poczta woli dro¿sze maszyny. Oficjalnym powodem odrzucenia oferty firmy Mitsui by³ b³±d rachunkowy. Japoñczycy, kalkuluj±c cenê, zaokr±glili j± o... 20 euro na niekorzy¶æ poczty. Przewodnicz±cy komisji przetargowej Arkadiusz Idzik by³ nieugiêty. "Rozmiar b³êdów i ich przyczyny nie maj± znaczenia" - t³umaczy³.
"Maszyny Siemensa by³y dro¿sze, bo robi³y analizê grafologiczn±. Tej funkcji nie mieli Japoñczycy" - opowiada pracownik Poczty Polskiej.
Wiele wskazuje na to, ¿e przetarg rozstrzygnê³y wówczas specs³u¿by. Teraz mo¿e siê to powtórzyæ. W kwietniu, tu¿ przed og³oszeniem ostatniego przetargu na dostawê maszyn o warto¶ci 250 mln z³, dosz³o do spotkania kierownictwa poczty i szefów ABW. Nie wiadomo, jakie zapad³y decyzje. Wszystko objête jest klauzul± tajemnicy pañstwowej.
"Umowa ABW z Poczt± Polsk± jest ¶ci¶le tajna" - opowiada wysoki rang± przedstawiciel poczty. "W umowie jest lista osób, które maj± do niej dostêp. Wgl±du do umowy odmówiono nawet dyrektorowi generalnemu poczty Andrzejowi Polakowskiemu, bo nie by³ na li¶cie i poczta musia³a wyst±piæ do ABW o zgodê" - mówi nasz informator.
DZIENNIK zapyta³ rzeczniczkê ABW o rolê specs³u¿b w przetargu. "ABW nie ocenia ani specyfikacji istotnych warunków zamówienia, ani poszczególnych ofert. Agencja wyznacza techniczne warunki brzegowe, które musz± byæ spe³nione ze wzglêdu na wymogi bezpieczeñstwa" - odpowiedzia³a mjr Katarzyna Koniecpolska-Wróblewska.
Czy¿by nagle co¶ siê zmieni³o? Wcze¶niej ABW nie tylko ocenia³a oferty, ale nawet wskaza³a swojego faworyta. W poufnym pi¶mie by³ego wiceszefa ABW Marka Wachnika z 20 grudnia 2005 r. czytamy: "Eksperci ABW poddali szczegó³owej analizie propozycje firm Siemens i Elsag w zakresie funkcji specjalnych". Orzekli, ¿e lepszy jest Siemens.
"W stanie wojennym wykorzystywane s± globalnie" - mówi p³k Mieczys³aw Tarnowski. "Pojawia siê cenzura korespondencji. Poczta musi byæ przygotowana".
A co na to poczta? Jej rzecznik Zbigniew Baranowski potwierdza, ¿e poczta kupuje "odpowiednio wyposa¿one maszyny", w ten sposób "wychodz±c naprzeciw oczekiwaniom organów ¶cigania".
Agencja Bezpieczeñstwa Wewnêtrznego uzna³a za "nieuprawnione" sugestie "Dziennika" jakoby ABW wp³ywa³a na wynik przetargu na dostawê maszyn sortuj±cych dla Poczty Polskiej i podejmowa³a niekonstytucyjne dzia³ania.
"Dziennik" poda³, ¿e ABW wp³ywa na wynik przetargów, a przy wyborze urz±dzeñ sortuj±cych faworyzuje firmê Siemens. Dziêki systemowi skanuj±cemu do bazy danych ABW trafiaj± informacje o adresatach i nadawcach, a system umo¿liwia nawet analizê grafologiczn± pisma - donosi "Dziennik".
"ABW jest ustawowo zobowi±zana do ochrony bezpieczeñstwa i podstawowych interesów pañstwa. Wykonuj±c zwi±zane z tym zadania, korzysta ze specjalnych uprawnieñ, miêdzy innymi do kontroli korespondencji (art. 27 ustawy o ABW oraz AW)" - g³osi komunikat rzeczniczki ABW mjr Katarzyny Koniecpolskiej-Wróblewskiej.
Rzeczniczka doda³a, ¿e ABW "jest w³a¶ciwa do okre¶lania technicznych warunków brzegowych, które powinny spe³niaæ maszyny sortuj±ce w celu zabezpieczenia obrotu pocztowo-kurierskiego przed przestêpczym wykorzystaniem (przestêpczo¶æ zorganizowana, terroryzm, bioterroryzm)". Podkre¶li³a, ¿e uprawnienie takie posiadaj± tak¿e inne s³u¿by.
O¶wiadczy³a te¿, ¿e ABW w ¿aden sposób nie próbowa³a wp³ywaæ na koñcowy wynik przetargu. Poinformowa³a, ¿e 11 marca 2008 r. wiceszef ABW skierowa³ do dyrektora PPUP Poczta Polska pismo, w którym podkre¶li³, i¿ wskazanie przez Agencjê parametrów, jakie powinny spe³niaæ maszyny sortuj±ce, nie mo¿e byæ traktowane jako wskazówka co do wyboru konkretnego kontrahenta. - Jest to ostateczne stanowisko ABW w tej sprawie - zaznaczy³a.
ABW przypomina, ¿e Poczta Polska jest zobowi±zana do respektowania przedstawianych przez s³u¿by wymagañ na podstawie art. 41 Ustawy Prawo pocztowe z 12 czerwca 2003 r. oraz rozporz±dzenia Ministra Transportu z 30 kwietnia 2007 r. w sprawie wykonywania przez operatorów zadañ na rzecz obronno¶ci, bezpieczeñstwa pañstwa lub bezpieczeñstwa i porz±dku publicznego.
Inspektor Danych skontroluje Pocztê Polsk±; ABW: kontrola listów - zgodna z prawem
Generalny Inspektor Danych Osobowych przeprowadzi kontrolê w Poczcie Polskiej, by dowiedzieæ siê, w jaki sposób przetwarzane s± dane pozyskiwane podczas skanowania listów i przesy³ek. O tym, ¿e nasz± korespondencjê ¶ledz± funkcjonariusze ABW napisa³ "Dziennik". Agencja Bezpieczeñstwa Wewnêtrznego uzna³a za "nieuprawnione" sugestie "Dziennika" jakoby wp³ywa³a na wynik przetargu na dostawê maszyn sortuj±cych dla Poczty Polskiej i podejmowa³a niekonstytucyjne dzia³ania. Podkre¶la jednocze¶nie, ¿e jest ustawowo zobowi±zana do "ochrony bezpieczeñstwa i kontroli korespondencji".
GIODO, twierdzi, ¿e na razie ma za ma³o danych, by stwierdziæ, czy tworzenie przez Pocztê bazy danych jest nielegalne.
Wkrótce specjalny system na Poczcie Polskiej w ca³ym kraju zeskanuje koperty, a dane o adresatach, nadawcach i analiza grafologiczna trafi na biurka Agencji Bezpieczeñstwa Wewnêtrznego. Na razie taki system dzia³a w Poznaniu - infomowa³ "Dziennik".
Wed³ug ekspertów, pomys³ jest kontrowersyjny, bo narusza prawa obywatelskie i jest niezgodny z konstytucj±. - Dane umieszczone na kopercie s± objête tajemnic± korespondencji, a Poczta Polska jest instytucj± zaufania publicznego - mówi sekretarz Helsiñskiej Fundacji Praw Cz³owieka Adam Bondar.
"Dziennik" poda³, ¿e ABW wp³ywa na wynik przetargów, a przy wyborze urz±dzeñ sortuj±cych faworyzuje firmê Siemens.
ABW opublikowa³o o¶wiadczenie na ten temat: "W zwi±zku z tre¶ci± artyku³u autorstwa Leszka Kraskowskiego pt.
S³u¿by ¶ledz± nasze listy", który ukaza³ siê w dzisiejszym wydaniu "Dziennika", Agencja Bezpieczeñstwa Wewnêtrznego o¶wiadcza, i¿ wszelkie sugestie, jakoby wp³ywa³a na wynik przetargu na dostawê maszyn sortuj±cych dla PPUP Poczta Polska i podejmowa³a dzia³ania niekonstytucyjne, s± nieuprawnione.
ABW jest ustawowo zobowi±zana do ochrony bezpieczeñstwa i podstawowych interesów pañstwa. Wykonuj±c zwi±zane z tym zadania korzysta ze specjalnych uprawnieñ, miêdzy innymi do kontroli korespondencji (art. 27 ustawy o Agencji Bezpieczeñstwa Wewnêtrznego oraz Agencji Wywiadu). Jest zatem w³a¶ciwa do okre¶lania technicznych warunków brzegowych, które powinny spe³niaæ maszyny sortuj±ce w celu zabezpieczenia obrotu pocztowo-kurierskiego przed przestêpczym wykorzystaniem (przestêpczo¶æ zorganizowana, terroryzm, bioterroryzm).
Uprawnienie takie posiadaj± tak¿e inne s³u¿by. Poczta Polska jest zobowi±zana do respektowania przedstawianych przez nie wymagañ na podstawie art. 41 Ustawy Prawo pocztowe z dnia 12 czerwca 2003 roku oraz Rozporz±dzenia Ministra Transportu z dnia 30 kwietnia 2007 roku w sprawie wykonywania przez operatorów zadañ na rzecz obronno¶ci, bezpieczeñstwa pañstwa lub bezpieczeñstwa i porz±dku publicznego.
ABW w ¿aden sposób nie próbowa³a wp³ywaæ na koñcowy wynik przetargu. W dniu 11 marca 2008 r. Zastêpca Szefa Agencji skierowa³ do Dyrektora PPUP Poczta Polska pismo, w którym podkre¶li³, i¿ wskazanie przez Agencjê parametrów, jakie powinny spe³niaæ maszyny sortuj±ce, nie mo¿e byæ traktowane jako wskazówka o do wyboru konkretnego kontrahenta. Jest to ostateczne stanowisko ABW w tej sprawie."
W opinii Janusza Zemkego (Lewica) z sejmowej speckomisji, gdyby było prawdą, że dzięki systemowi skanującemu na poczcie ABW zbiera dane na temat nadawców i odbiorców przesyłek, byłoby to złamaniem prawa. Według posła, sprawą powinna zająć się speckomisja i Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych.
"Dziennik" napisał, że dzięki systemowi skanującemu Poczty Polskiej do bazy danych ABW trafiają informacje o adresatach i nadawcach. System umożliwia ponadto analizę grafologiczną pisma.
W opinii posła, poczta powinna mieć system, który pozwalałby na kontrolę korespondencji. "Polskie prawo pozwala, by poczta i inne podmioty miały systemy umożliwiające kontrolę korespondencji. Polskie prawo stanowi, że te systemy powinny być kupowane i montowane na koszt poczty" - podkreślił poseł Lewicy na środowej konferencji prasowej.
Jak tłumaczył, kontrola przesyłek pocztowych polega na tym, że na system ich sortowania nakłada się dodatkowy system elektroniczny, który umożliwia wybieranie określonych przesyłek oraz identyfikację ich nadawców i odbiorców.
Według Zemkego, sprawy takie jak kontrola korespondencji reguluje polskie prawo. Przywołał przy tym artykuły: 218 Kodeksu postępowania karnego oraz 27 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu.
"Zarówno w Kodeksie postępowania karnego jak i w ustawie o ABW wyraźnie jest zapisane, że w przypadku, gdyby była konieczna kontrola operacyjna, to decyzję podejmuje się wobec osoby podejrzanej lub oskarżonego" - polityk Lewicy. Jak dodał, decyzję taką może wydać sąd.
"Gdyby zatem było prawdą, że korzysta z tego systemu jakaś służba i jacyś funkcjonariusze mają pokusę tworzenia bazy danych, która obejmowałaby przykładowo wszystkich nadawców i odbiorców, zawierała charakterystyki pisma każdego z polskich obywateli, to - moim zdaniem - mielibyśmy do czynienia z ewidentnym złamaniem prawa" - ocenił Zemke.
Jak dodał, taka praktyka byłaby ponadto "niebywale niebezpieczna i polegałaby na tym, że każdy obywatel byłby traktowany jako potencjalny podejrzany" - zaznaczył poseł. Zastrzegł jednak, że "nie chce mu się wierzyć", aby to, co napisał "Dziennik", było prawdą.
ABW może skanować nasze listy przesyłane przez Pocztę Polską
Burzę w mediach i wśród polityków wywołała informacja "Dziennika" o tym, że ABW chce skanować koperty listów przesyłane przez Pocztę Polską i gromadzić informacje o adresatach i nadawcach. "Dziennik" wytyka też Agencji próbę ustawienia przetargu na maszyny sortujące listy. Agencja dementuje rewelacje prasy.
Rzecznik Poczty Polskiej Zbigniew Baranowski podkreśla, że spółka działa zgodnie z prawem. Chodzi przede wszystkim o przepisy z kwietnia 2007 roku mówiące o obowiązku wykonywania zadań na rzecz obronności, bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Baranowski zaznacza, że Poczta Polska stara się jedynie dostosowywać do wymogów prawnych.
Rzeczniczka ABW Katarzyna Koniecpolska-Wróblewska przyznała, że skanowanie kopert listów i gromadzenie informacji o wszystkich adresatach i nadawcach byłoby niezgodne z prawem. Dodała jednak, że czasem ABW musi ingerować w tajemnicę korespondencji. Odbywa się to jednak za zgodą sądu w sytuacjach szczególnego zagrożenia. Koniecpolska-Wróblewska przypomina, że chodzi o jednostkowe przypadki. "Nie ma możliwości inwigilowania całego społeczeństwa" - stwierdziła. ABW zdementowała też informacje o naciskach, które jakoby miała wywierać na Pocztę Polską w przetargu na nowe maszyny sortujące.
Doniesienia prasy wzbudziły zaniepokojenie obrońców praw człowieka. Adam Bodnar z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka podkreśla, że wprowadzenie takiego systemu mogłoby nieść kolosalne konsekwencje. Bodnar powiedział, że nie chciałby żyć w społeczeństwie, w którym trzeba się zastanawiać, czy adresat będzie figurował w jakimś urzędowym spisie.
Generalny Inspektor Danych Osobowych Michał Serzyński nie chce przesądzać o tym, czy ABW łamie prawo. Podkreślił jednak, że sprawę skontrolują jego urzędnicy. Podkreślił, że z jednej strony Poczta Polska ma obowiązek współpracy z ABW, z drugiej jednak konstytucja zabrania zbierania informacji o obywatelach na przyszłość, bez powiązania z konkretną sprawą. Michał Serzyński uznał za niedopuszczalne, by wszyscy klienci Poczty Polskiej byli traktowani jak podejrzani.
Informacje prasy wzbudziły poważną debatę wśród polityków. Większość z nich zgodnie mówi, że w imię walki z przestępczością nie można naruszać tajemnicy korespondencji wobec wszystkich Polaków.
Wicepremier minister gospodarki Waldemar Pawlak podkreśla, że nie widzi problemu w kontrolowaniu korespondencji. Przyznał, że jego korespondencję i telefony też kontroluje kilka służb. Powiedział, że dzięki temu czuje się tylko bezpieczniejszy, bo są to polskie służby. Zaznaczył jednak, że kontrola powinna być proporcjonalna do zagrożenia.
Członek sejmowej speckomisji Janusz Zemke z SLD podkreśla, że nie można kontrolować wszystkich przesyłek. Nie można też zgodnie z prawem gromadzić takich informacji.
Stefan Niesiołowski z PO wskazuje, że sytuacja po 11 września stwarza nowe okoliczności i częściowo można się spodziewać, że służby państwa będą otrzymywać nowe uprawnienia. Poseł podkreśla jednak, że muszą być w ramach obowiązującego prawa. Poseł dodał, że wszyscy chcielibyśmy jednocześnie czuć się bezpiecznie, a z drugiej strony czasem podważamy nawet sens kontroli na lotniskach.
Prawnicy ostrzegają, że dane na kopercie są objęte tajemnicą korespondencji, a Poczta Polska jest instytucją Zaufania Publicznego. Dlatego zbieranie i gromadzenie takich informacji może zostać uznane za niezgodne z Konstytucją i Europejską Konwencją Praw Człowieka.
